Adolf Hitler’in en yakınındaki isimlerden Hermann Göring, Nürnberg’de insanlığa karşı işlenen suçlar nedeniyle yargılandı ve idam cezasına çarptırıldı. Nazi Almanyası’nın savaş makinesinin kurulmasında rol oynayan, Yahudilere yönelik zulmün bürokratik mekanizmalarında imzası bulunan Göring, 16 Ekim 1946’da asılacaktı. Ancak infazdan saatler önce hücresinde siyanür alarak hayatına son verdi. Geride yalnızca bir intihar değil, Müttefiklerin en sıkı korunan mahkûmlarından birinin zehri nasıl saklayabildiğine ilişkin sorular da bıraktı.

Son gece, son karar

15 Ekim 1946 gecesi, Nürnberg Cezaevi’nde infaz hazırlıkları sürüyordu. Ertesi sabah Nazi Almanyası’nın önde gelen yöneticileri darağacına götürülecekti.

Aralarında, Adolf Hitler’in en güçlü adamlarından biri olan Hermann Göring de vardı.

Ancak sabah geldiğinde Göring darağacında olmayacaktı.

Nazi rejiminin askerî ve siyasi yapılanmasında önemli görevler üstlenen, savaşın hazırlanmasında rol oynayan ve Yahudilere yönelik zulüm politikalarıyla bağlantılı belgelerde imzası bulunan Göring, hücresinde siyanür alarak hayatına son verdi. Böylece Nürnberg Uluslararası Askerî Mahkemesi’nin verdiği idam cezası, onun hakkında uygulanamadı.

Fakat bu ölüm, Göring’in yargılandığı suçları veya mahkemenin kararını ortadan kaldırmadı.

Hitler’in en güçlü adamlarından biri

12 Ocak 1893’te Almanya’da doğan Hermann Göring, Birinci Dünya Savaşı sırasında askerî havacılıkta görev yaptı. Savaşın ardından Adolf Hitler’in siyasi hareketine katıldı ve Nazi Partisi’nin iktidara yükselişiyle birlikte rejimin en etkili isimlerinden biri hâline geldi.

1933’ten itibaren devlet yönetiminde önemli görevler üstlendi. Prusya’daki polis teşkilatının Nazi denetimine alınmasında rol oynadı; Gestapo’nun kuruluş sürecinde etkili oldu. Daha sonra Alman Hava Kuvvetleri Luftwaffe’nin başına geçti ve ülkenin savaş ekonomisinin örgütlenmesinde görev aldı.

Göring’in gücü yalnızca Hitler’e yakınlığından kaynaklanmıyordu. O, Nazi rejiminin askerî, ekonomik ve idari mekanizmalarında söz sahibi olan bir yöneticiydi.

Bu nedenle Nürnberg’deki yargılama, yalnızca bir askerî komutanın kararlarını değil, bir rejimin suç işleyen yönetim yapısındaki sorumluluğunu da gündeme getirdi.

Dosyadaki kritik belge: 31 Temmuz 1941

Göring’in sorumluluğunu değerlendirirken öne çıkan belgelerden biri, 31 Temmuz 1941 tarihli emirdir.

Göring, Nazi güvenlik aygıtının önde gelen isimlerinden Reinhard Heydrich’e, Avrupa’daki Yahudi meselesine ilişkin kapsamlı bir plan hazırlama yetkisi verdi. Belge, Nazi yönetiminin Yahudilere yönelik politikalarının bürokratik örgütlenmesini anlamak açısından önemli bir tarihi kanıttır.

Belgenin önemi, tek başına bütün imha sürecini açıklamasından değil, Göring’in bu politikanın üst düzey idari yapılanmasındaki rolünü göstermesinden kaynaklanır. Diğer Nazi kayıtları ve mahkeme belgeleriyle birlikte değerlendirildiğinde, rejimin zulüm mekanizmasının nasıl örgütlendiğine ışık tutar.

Nürnberg’de savcılar, Nazi yöneticilerinin sorumluluğunu yalnızca doğrudan öldürme emirleri üzerinden değerlendirmedi. Saldırgan savaşların hazırlanması, işgal politikaları ve insanlığa karşı suçların yürütülmesindeki roller de soruşturmanın kapsamındaydı.

Nürnberg’de hesap verme günü

Uluslararası Askerî Mahkeme’nin duruşmaları 20 Kasım 1945’te başladı. ABD, Birleşik Krallık, Sovyetler Birliği ve Fransa tarafından oluşturulan mahkeme, Nazi Almanyası’nın önde gelen yöneticilerini yargıladı.

Göring, duruşmalarda rejimin liderliğini savunan ve sorumluluğunun sınırlarını daraltmaya çalışan bir tutum sergiledi. Hitler’in yönetimindeki rolünü bütünüyle inkâr edemese de kendisine yöneltilen suçlamalara karşı savunma yaptı.

Ancak 1 Ekim 1946’da açıklanan karar, onun için sonun başlangıcı oldu.

Göring; ortak plan veya komplo, barışa karşı suçlar, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar başlıklarının tamamından suçlu bulundu. Mahkeme, asılarak idam edilmesine karar verdi.

Göring’in kurşuna dizilmek istediği, asılmayı kabul etmediği aktarılır. Ancak mahkeme cezasını değiştirmedi. İnfaz 16 Ekim sabahına planlandı.

Zehir kapsülü nereden geldi?

15 Ekim gecesi Göring, hücresinde siyanür alarak öldü. İnfazdan yalnızca saatler önce gerçekleşen bu ölüm, cezaevi güvenliğini ve zehrin mahkûma nasıl ulaştığını tartışmaya açtı.

Göring’in siyanürü nasıl elde ettiği konusunda farklı anlatımlar ortaya çıktı. Zehrin önceden saklandığı veya bir şekilde kendisine ulaştırıldığı yönündeki iddialar yıllarca gündemde kaldı. Ancak bu açıklamaların tamamı aynı ölçüde doğrulanmış değildir.

Bu nedenle kesin olarak söylenebilecek olanla tartışmalı kalan ayrıntıları birbirinden ayırmak gerekiyor: Göring, idam edilmeden önce siyanür alarak intihar etti; kapsülün hücresine hangi yolla ulaştığı ise tarihi anlatılarda tartışılan bir konudur.

16 Ekim sabahı Nürnberg’de on hükümlü asılarak idam edildi. Göring, bir gece önceki ölümü nedeniyle infaz edilenler arasında yer almadı.

İdamdan kaçtı, hükümden değil

Hermann Göring’in sonu, tarih kitaplarında çoğu zaman zehir kapsülü ve darağacından kaçış hikayesi olarak anlatılır. Ancak olayın asıl önemi, bir mahkumun nasıl öldüğünden daha büyüktür.

Nürnberg yargılamaları, devlet yöneticilerinin görevlerini ve makamlarını uluslararası suçlar için dokunulmazlık gerekçesi olarak kullanamayacağı ilkesinin gelişmesinde önemli bir dönüm noktası oldu.

Göring’in mahkumiyeti, Nazi rejiminin suçlarının yalnızca savaş meydanlarında işlenen eylemlerden ibaret olmadığını da gösteriyordu. Siyasi kararlar, askerî planlar ve bürokratik emirler, kitlesel zulmün örgütlenmesinde birbirine bağlanmıştı.

15 Ekim 1946 gecesi Göring, darağacından önce öldü. Ancak mahkemenin kararı tarihte kaldı.

Nürnberg’de asıl soru, Göring’in nasıl öldüğü değil, milyonlarca insanın hayatını etkileyen bir rejimin en güçlü isimlerinden birinin hangi sorumluluklarla yargılandığıydı.

Kısa kronoloji

12 Ocak 1893: Hermann Göring doğdu.

1933: Nazi rejiminin üst düzey yöneticilerinden biri oldu.

31 Temmuz 1941: Yahudilere yönelik politikaların planlanmasıyla bağlantılı önemli emri imzaladı.

20 Kasım 1945: Nürnberg yargılamaları başladı.

1 Ekim 1946: Dört suçlama başlığının tamamından mahkûm edildi ve idama çarptırıldı.

15 Ekim 1946 gecesi: Hücresinde siyanür alarak intihar etti.

16 Ekim 1946: Nürnberg’de on hükümlü idam edildi.