“Bosna Kasabı” öldü: Kim bu Ratko Mladiç? Srebrenitsa ve Saraybosna detayı! Neden bu isimle anılıyordu?

1992-1995 yılları arasındaki Bosna Savaşı sırasında Bosnalı Sırp güçlerinin komutanlığını yapan Ratko Mladiç, cezasını çektiği Lahey’deki Birleşmiş Milletler cezaevi hastanesinde yaşamını yitirdi. Uzun süredir ciddi sağlık sorunları bulunan Mladiç’in ölümünü BM yetkilileri de doğruladı.

Mladiç’in adı, modern Avrupa tarihinin en büyük insanlık suçlarından ikisiyle özdeşleşti: Srebrenitsa Soykırımı ve Saraybosna Kuşatması.

NEDEN “BOSNA KASABI” DENİYORDU?

Ratko Mladiç’in “Bosna Kasabı” olarak anılmasının temelinde, komutasındaki Bosnalı Sırp güçlerinin 1992-1995 yılları arasında gerçekleştirdiği katliamlar, etnik temizlik operasyonları ve sivillere yönelik saldırılar bulunuyor.

Uluslararası Ceza Mahkemesi, Mladiç’in Bosnalı Müslümanları ve Hırvatları Sırpların hak iddia ettiği bölgelerden kalıcı biçimde uzaklaştırmayı amaçlayan suç planında yer aldığına hükmetti. Mladiç; soykırım, insanlığa karşı suçlar, cinayet, sürgün, zorla yerinden etme, sivillere yönelik saldırılar ve BM personelini rehin alma dahil çok sayıda suçtan mahkûm edildi.

SREBRENİTSA: 8 BİNDEN FAZLA BOŞNAK KATLEDİLDİ

Mladiç’in adının tarihe kanlı harflerle yazılmasına neden olan en büyük suç, Temmuz 1995’te yaşandı.

Birleşmiş Milletler tarafından “güvenli bölge” ilan edilen Srebrenitsa, 11 Temmuz 1995’te Mladiç komutasındaki Bosnalı Sırp güçlerinin eline geçti.

Takip eden günlerde 8 binden fazla Boşnak erkek ve çocuk sistematik biçimde öldürüldü. Kadınlar, çocuklar ve yaşlılar bölgeden zorla çıkarıldı. Uluslararası mahkemeler Srebrenitsa’da yaşananları soykırım olarak tanıdı.

Katliamın ardından kurbanlar toplu mezarlara gömüldü. Suçların izlerini gizlemek amacıyla bazı cesetlerin daha sonra çıkarılarak başka toplu mezarlara taşındığı belirlendi. Aradan 30 yılı aşkın süre geçmesine rağmen kayıp kurbanların kalıntılarının tespit edilmesine yönelik çalışmalar sürüyor.

ÇOCUKLARA ŞEKER DAĞITILIRKEN ERKEKLER ÖLÜME GÖTÜRÜLDÜ

Srebrenitsa’nın düşmesinin ardından Mladiç kameraların karşısına geçti. Reuters’ın aktardığı dönem görüntülerinde Mladiç’in çocuklara şeker dağıttığı ve sivillere güvende olacakları yönünde mesajlar verdiği görülüyordu.

Ancak aynı süreçte Boşnak erkekler ve çocuklar ailelerinden ayrılarak gözaltı ve infaz noktalarına götürülüyordu. Takip eden günlerde binlercesi öldürüldü.

SARAYBOSNA’YI YILLARCA ATEŞ ALTINDA TUTTU

Mladiç yalnızca Srebrenitsa nedeniyle mahkûm edilmedi. Komutasındaki güçler, Bosna-Hersek’in başkenti Saraybosna’yı yıllarca kuşatma altında tuttu.

Şehir çevresindeki tepelerden top, havan ve keskin nişancı ateşine maruz bırakıldı. Siviller günlük yaşamlarını sürdürmeye çalışırken hedef haline geldi ve 10 binden fazla insan hayatını kaybetti. Uluslararası mahkeme, Mladiç’i Saraybosna halkına yönelik terör kampanyasındaki rolünden de suçlu buldu.

BM ASKERLERİNİ REHİN ALDIRDI

Mladiç’in mahkûm edildiği suçlar arasında Birleşmiş Milletler personelinin rehin alınması da vardı.

NATO’nun Bosnalı Sırp güçlerine yönelik hava saldırılarını engellemek amacıyla BM personeli rehin alınmış, bazıları olası NATO hedeflerinin bulunduğu bölgelere götürülmüştü. Mahkeme Mladiç’i bu suçtan da sorumlu tuttu.

16 YIL BOYUNCA KAÇTI

Bosna Savaşı’nın ardından hakkında uluslararası yakalama kararı bulunan Mladiç yıllarca ortadan kayboldu.

Yaklaşık 16 yıl firari yaşayan Mladiç, 26 Mayıs 2011’de Sırbistan’da yakalandı ve yargılanmak üzere Lahey’e gönderildi.

ÖMÜR BOYU HAPSE MAHKÛM EDİLDİ

Yıllar süren yargılamanın ardından Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi, 22 Kasım 2017’de kararını açıkladı.

Mladiç; Srebrenitsa’da soykırım, insanlığa karşı suçlar ve savaş suçlarından suçlu bulunarak ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Karar 2021’de temyizde de onandı.

Mladiç ise hayatının sonuna kadar suçlarından pişmanlık duyduğunu açıklamadı ve hakkındaki kararları reddetti.

CEZAEVİNDE ÖLDÜ

Son yıllarda sağlık durumu ağırlaşan Mladiç için insani gerekçelerle tahliye taleplerinde bulunuldu. Ancak bu talepler kabul edilmedi. Nisan 2026’da BM mahkemesi sağlık durumunun bağımsız doktorlar tarafından değerlendirilmesini istemişti.

Srebrenitsa’da binlerce insanın öldürülmesinden ve Saraybosna halkına yönelik yıllarca süren saldırılardan sorumlu tutulan “Bosna Kasabı” Ratko Mladiç, ömür boyu hapis cezasını çektiği Lahey’de hayatını kaybetti.