Evrenin derinliklerinde, insan hayal gücünün sınırlarını zorlayan bir dev keşfedildi. Dünya’dan yaklaşık 5 milyar ışık yılı uzaklıktaki Kozmik At Nalı (Cosmic Horseshoe) adlı galaksinin kalbinde yer alan bu kara delik, Samanyolu’nun merkezindeki süper kütleli kara delikten 10.000 kat daha ağır. Yaklaşık 36 milyar Güneş kütlesine sahip olan bu devasa oluşum, küçük bir galaksinin tüm kütlesini tek bir noktada toplayabilecek güçte.
KOZMİK AT NALI’NIN KALBİNDEKİ DEV
Kozmik At Nalı, bilinen en büyük galaktik merceğe sahip galaksilerden biri olarak tanınıyor. Kütlesinin büyüklüğü, arkasındaki ışığı olağanüstü bir şekilde bükerek büyütmesine imkân tanıyor. Önceki araştırmalar, galaksinin merkezinde devasa bir kara deliğin olabileceğini öne sürse de, bu kara deliğin tam kütlesini hesaplamak zordu.
ÖLÇÜM NASIL YAPILDI?
Portsmouth Üniversitesi’nden Thomas Collett liderliğindeki ekip, kara deliğin kütlesini belirlemek için iki farklı yöntemi bir araya getirdi.
- Öncelikle, galaksideki yıldızların kara delik çevresinde dönme hızlarını ölçtüler. Bu hız, kara deliğin kütlesi hakkında önemli ipuçları veriyor.
- Ardından, kara deliğin kütle çekim gücünün ışığı nasıl büktüğünü analiz ettiler (gravitasyonel mercekleme).
- Her iki veri setini birleştirerek, kara deliğin kütlesi yüksek güvenilirlikle belirlendi.
BİRLEŞEN GALAKSİLERİN MİRASI
Araştırmacılara göre Kozmik At Nalı, bir “fosil grup galaksisi” olabilir. Bu tip galaksiler, çevresindeki tüm komşu galaksileri yutarak tek bir dev haline gelir. Bu birleşmeler, kara deliğin devasa boyutlara ulaşmasını sağlamış olabilir.
ŞİMDİ NEDEN UYUYOR?
En dikkat çekici noktalardan biri, bu kara deliğin artık büyümeyi bırakmış olması. Collett, “Bu kadar büyük olabilmesi için evrenin neredeyse tüm tarihi boyunca madde yutmuş olması gerekir. Ama şimdi durdu. Bu çok garip” diyor. Kara deliğin büyümesini durduran mekanizma ise henüz bilinmiyor.
Işık yılı uzaklığı nedir? Nasıl hesaplanır?
- Tanım: 1 ışık yılı, ışığın boşlukta 1 yılda aldığı yoldur.
- Işık saniyede yaklaşık 299.792 kilometre hızla gider.
- 1 yılda kat ettiği mesafe yaklaşık 9,46 trilyon kilometredir.
Yani “5 milyar ışık yılı uzaklıkta” demek, o nesnenin bize 5 milyar × 9,46 trilyon km uzakta olduğu anlamına gelir.
Bu kadar büyük mesafeler söz konusu olduğunda, aslında baktığımız şeyin çok eski halini görüyoruz. Mesela 5 milyar ışık yılı uzaklıktaki bir kara deliğe baktığımızda, onu 5 milyar yıl önceki haliyle görmüş oluyoruz.
diyekonustu.com, New Scientist